Dây cung là khí cụ không thể thiếu khi niềng răng bằng mắc cài. Đây là loại dây dài, mảnh và thường được gắn vào rãnh giữa của mắc cài. Dây cung kết hợp với hệ thống mắc cài tạo lực siết lên răng để nắn chỉnh răng về đúng vị trí trên cung hàm. Trong bài viết này, Nha khoa Quốc tế Phú Hoà mời bạn tìm hiểu chi tiết các thông tin về dây cung niềng răng nhé.
Dây cung niềng răng là gì?
Dây cung niềng răng, hay còn gọi là archwire, là một loại dây dài và mảnh được thiết kế để gắn chắc chắn vào các mắc cài đã được dán lên bề mặt của răng. Chức năng chính của dây cung này là tạo ra áp lực kéo để giúp di chuyển các răng về vị trí mà bác sĩ nha khoa mong muốn.
Cụ thể hơn, sau khi các mắc cài đã được cố định trên thân răng bằng một loại keo chuyên dụng, bác sĩ sẽ đưa dây cung vào trong các rãnh nhỏ giữa các mắc cài. Sau đó, dây cung sẽ được giữ chặt lại nhờ vào các dây thun. Đối với phương pháp niềng răng sử dụng mắc cài tự buộc, dây cung có khả năng tự động trượt một cách linh hoạt trong các rãnh của mắc cài mà không cần đến sự can thiệp thêm từ bên ngoài. Điều này giúp quá trình điều chỉnh răng diễn ra một cách hiệu quả và thoải mái hơn cho bệnh nhân.
Tác dụng của dây cung trong niềng răng chỉnh nha
Dây cung là một phần không thể thiếu khi niềng răng bằng mắc cài. Nhiệm vụ chính của dây cung là tạo lực kéo dịch chuyển các răng thông qua mắc cài. Áp lực từ dây cung giúp điều chỉnh các răng về vị trí chuẩn, theo đúng phác đồ điều trị của bác sĩ. Tùy theo giai đoạn chỉnh nha mà dây cung sẽ có những công dụng nhất định.
Thời gian thay dây cung phụ thuộc vào nhiều yếu tố như sự chắc khỏe của hàm răng, mức độ dịch chuyển của răng hay phác đồ điều trị của bác sĩ. Như vậy, nếu răng bạn dịch chuyển nhanh thì tần suất thay dây cung của bạn sẽ nhanh hơn. Thông thường, tần suất thay dây cung sẽ vào khoảng 1-2 tháng/ lần thay. Khi đó, bác sĩ sẽ thay và điều chỉnh loại dây cung thích hợp nhất với tình trạng răng miệng của bạn.
Các loại dây cung trong niềng răng chỉnh nha
Trên thị trường ngày nay có nhiều loại dây cung khác nhau với các đặc điểm nổi bật riêng biệt. Dưới đây là một số loại dây cung phổ biến được sử dụng trong chỉnh nha mắc cài.
1. Dây cung chỉnh nha từ hợp kim beta – titan
Dây cung niềng răng từ hợp kim Beta – Titan có thể được sử dụng ở mọi giai đoạn niềng răng. Tuy nhiên các bác sĩ thường sử dụng dây cung khi cần những lực trung bình để kiểm soát độ torque và khâu hoàn thiện tiểu tiết giai đoạn cuối.
Dây cung được cấu thành từ hợp kim TMA hay còn được biết đến với tên gọi Titanium – Molybdenum. Dây có tính đàn hồi với độ dẻo cao. Tác động lực của dây nhỏ và hiếm khi đứt gãy. Với các đặc điểm và cấu tạo trên, mà dây cung Beta – Titan đem lại hiệu quả chỉnh nha tương đối cao, rút ngắn thời gian niềng do vậy nên đem lại cảm giác thoải mái cho khách hàng.
2. Dây cung chỉnh nha từ hợp kim niken – titan
Dây cung niềng răng từ hợp kim Niken – Titan ra đời vào năm 1960 nhờ những nghiên cứu và phát triển của nhà khoa học William F.Buehler. Dây cung thường được sử dụng ở giai đoạn san đều răng trong quá trình chỉnh nha.
Dây cung Niken – Titan có độ cứng thấp nhưng lại siêu dẻo. Bên cạnh dó, do có độ đàn hồi cao với cơ chế trở lại hình dạng ban đầu khi gặp nhiệt độ cao, giúp làm đều và thẳng cung răng người niềng ở giai đoạn đầu. Nhờ các đặc điểm nổi bật trên mà dây cung có lực kéo vô cùng mạnh mẽ và ổn định. Do vậy mà sử dụng dây cung góp phần đẩy nhanh quá trình chỉnh nha theo phác đồ của bác sĩ.
3. Dây cung chỉnh nha từ Tri – titanium
Dây cung niềng răng Tri – Titanium là một trong những loại dây cung đem lại cảm giác thoải mái nhất cho khách hàng khi sử dụng. Dây cung thường được sử dụng ở giai đoạn lắp dụng niềng răng và giai đoạn cuối trước khi hoàn thiện quá trình chỉnh nha.
Dây cung chỉnh nha Tri – Titanium có 3 khu vực lực mà nhiệt được kích hoạt riêng biệt với hai đầu dây cung nhọn và momen xoắn. Ngoài ra, dây cung còn có độ dẻo dai cao. Do cấu tạo và đặc điểm đặc biệt nên dây cung Tri – Titanium có thể đặt các lực kéo ở dây chính xác. Nhờ vậy mà số lần thay dây cung ít đi, giúp khách hàng cảm thấy thoải mái trong việc tái khám tại nha khoa.
4. Dây cung chỉnh nha từ hợp kim thép không gỉ
Dây cung niềng răng từ hợp kim thép không gỉ được sử dụng trong chỉnh nha từ năm 1929 nhằm thay thế hợp kim kim loại quý. Hiện nay, loại dây cung này thường được các bác sĩ sử dụng ở giai đoạn đóng khoảng trong niềng răng.
Dây cung chỉnh nha từ hợp kim thép không gỉ là dây cung có độ cứng cao và chống ăn mòn tốt. Tuy nhiên, dây cung cũng có độ dẻo dai tốt và độ bền khi kéo cao. Nhờ cấu tạo từ thép không gỉ mà dây cung này rất ít giòn và khó gãy, kể cả khi nhai đồ cứng.
Nhờ đặc điểm cấu tạo mà dây cung từ hợp kim thép không gỉ có những ưu điểm vượt trội. Khi sử dụng dây cung này, khách hàng sẽ trả mức chi phí tiết kiệm hơn dây cung kim loại quý nhưng vẫn đảm bảo độ an toàn và hiệu quả chỉnh nha. Dây cung còn phù hợp với các ca chỉnh nha từ đơn giản đến rất phức tạp, đòi hỏi trình độ kỹ thuật và chuyên môn của bác sĩ.
5. Dây cung chỉnh nha SE Niti Arch
Dây cung niềng răng SE Niti Arch là sự lựa chọn tuyệt vời trong các ca chỉnh nha phức tạp như hàm lộn xộn hay răng khó nắn chỉnh. Dây cung chỉnh nha Se Niti Arch có áp lực dây vừa phải cùng với độ dẻo dai cao và độ đàn hồi cao. Đồng thời, tính chất của dây cung rất thích hợp với nhiệt độ và điều kiện môi trường trong phòng. Nhờ vậy mà giúp dây cung có thể giãn nở tốt để tạo lực siết ổn định.
Ưu điểm của loại dây cung chỉnh nha này là cung cấp lực liên tục và dễ tương tác. Đặc biệt, dây cung còn giảm thiểu cảm giác vướng víu, khó chịu khi sử dụng. Dây Se Niti Arch còn hỗ trợ bác sĩ kiểm soát độ torque sớm và hiệu quả nhất.
6. Dây cung chỉnh nha từ hợp kim coban – crom
Dây cung niềng răng từ hợp kim Coban – Crom có mặt trong ngành nha khoa từ năm 1950. Tuy nhiên, do một vài đặc điểm và cấu tạo sau đây mà ngày nay loại dây cung này được ít bác sĩ sử dụng.
Đặc điểm nổi bật đầu tiên của dây cung đó là tác động lực kéo của nó. Dây cung chỉnh nha từ hợp kim Coban – Crom có lực kéo mạnh mẽ. Tuy nhiên, chúng lại có độ cứng kém, dễ gãy, ít bền nên ngày nay không được sử dụng rộng rãi. Do độ cứng kém nên dây cung Coban – Crom không được khuyên dùng trong các ca chỉnh nha phức tạp. Loại dây cung này chỉ phù hợp với các trường hợp đơn giản như răng cửa hô nhẹ.
Quá trình thay dây cung niềng răng diễn ra như thế nào?
Như ta đã biết, dây cung giúp điều chỉnh răng về vị trí đúng của nó. Sau đây, ta sẽ tìm hiểu thêm về quá trình thanh dây cung niềng răng diễn ra như thế nào trong suốt quá trình chỉnh nha. Thông thường, quá trình này bao gồm 3 giai đoạn sau:
Bước 1: Lắp dụng cụ niềng răng
Ở giai đoạn đầu, bác sĩ sẽ sử dụng loại dây cung có kích thước bé và độ cứng thấp để gắn vào rãnh giữa của mắc cài bằng chỉ thép. Các yếu tố bên ngoài như môi trường và nhiệt độ cơ thể giúp dây cung dần cứng lên, tạo lực kéo đều đặn để điều chỉnh răng. Giai đoạn này sẽ kéo dài khoảng 2-6 tháng tùy từng trường hợp. Sau khi gắn dây cung, bạn sẽ cảm thấy đau nhức răng khoảng 1-2 tuần.
Bước 2: Nắn chỉnh chân răng
Khi bạn dần cảm nhận được sự đều đặn của hàm răng thì bác sĩ sẽ tiếp tục nắn chỉnh chân răng nhằm xác định những trụ răng chính xác nhất. Thời gian này bác sĩ sẽ sử dụng các dây cung có kích thước lớn hơn, độ cứng cao hơn để tạo lực kéo tối đa. Giai đoạn này sẽ kéo dài 2 – 4 tháng tùy từng trường hợp điều trị.
Tuy nhiên, ở khoảng thời gian này, quá trình dịch chuyển răng sẽ chậm lại, không còn nhanh như giai đoạn đầu. Do vậy, bạn sẽ cảm thấy đỡ đau và không cảm nhận nhiều đến khi quá trình nắn chỉnh chân răng kết thúc.
Bước 3: Đóng khoảng trong niềng răng
Lúc này, hàm răng của bạn cơ bản đã đều đặn. Bác sĩ sẽ tiến hành quá trình đóng khoảng trong niềng răng. Đây là giai đoạn quan trọng và nguy hiểm nhất. Do nếu không thực hiện đúng kỹ thuật và tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ thì sẽ tăng nguy cơ gây tai biến và các tổn thương không đáng có.
Bác sĩ sẽ dùng thun đóng khoảng hoặc lò xo chuyên dụng để móc răng hàm với răng cửa nhằm dịch chuyển răng về đúng vị trí. Giai đoạn này sẽ kéo dài khoảng 4 – 8 tháng tùy từng tình trạng răng. Khác với quá trình nắn chỉnh chân răng, ở thời gian này bạn sẽ cảm thấy được những thay đổi rõ rệt của hàm răng và khuôn mặt. Răng sẽ được điều chỉnh về đúng vị trí của nó để tạo ra hàm răng đều đặn.
Các vấn đề gặp phải khi dùng dây cung niềng răng
Trong quá trình sử dụng dây cung trong chỉnh nha, có một số vấn đề phổ biến mà người dùng thường gặp phải. Dưới đây là các vấn đề đó mà các bạn nên chú ý:
Dây cung bị tuột
Một trong những vấn đề thường gặp là dây cung bị tuột. Trong thời gian đầu của quá trình niềng răng, các răng di chuyển với tốc độ khá nhanh, dẫn đến kích thước của dây cung không còn phù hợp để giữ chặt vào hàm như trước. Khi xảy ra tình huống này, bạn có thể tạm thời giải quyết bằng cách sử dụng sáp nha khoa để cố định dây cung tại chỗ. Tuy nhiên, đây chỉ là biện pháp tạm thời và bạn nên đến phòng khám nha khoa càng sớm càng tốt để bác sĩ tiến hành điều chỉnh.
Dây cung niềng răng đâm vào má
Ngoài ra, một tình trạng khác cũng rất phổ biến đó là dây cung niềng răng có thể đâm vào má. Nhiều người khi gặp phải tình huống này thường có xu hướng dùng tay để uốn cong phần đầu dây cung nhưng đây không phải là cách xử lý an toàn bởi nó có thể làm cho dây cung bị lệch, từ đó ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả của quá trình chỉnh nha. Thay vào đó, bạn nên sử dụng sáp nha khoa để bảo vệ vùng má và lên lịch hẹn với bác sĩ để được hỗ trợ kịp thời.
Dây cung niềng răng bị đứt
Tình trạng dây cung niềng răng bị đứt là một hiện tượng không phổ biến vì dây cung thường được sản xuất từ những vật liệu rất bền và chắc chắn. Chỉ khi có lực tác động mạnh vào khớp hàm thì dây cung mới có khả năng bị đứt. Nếu bạn gặp phải tình huống này, điều quan trọng là nên đến ngay nha khoa để được bác sĩ kiểm tra và thay dây cung mới. Việc này rất cần thiết để đảm bảo rằng tiến độ của kế hoạch điều trị không bị gián đoạn hoặc ảnh hưởng xấu.
Nuốt phải dây cung chỉnh nha
Nuốt phải dây cung chỉnh nha là một sự cố có thể gây ra nhiều nguy hiểm cho sức khỏe. Tình trạng này có thể dẫn đến việc rách cổ họng, gây viêm nhiễm, đau dạ dày, thậm chí nghiêm trọng hơn là thủng ruột. Nếu bạn lâm vào tình huống này, hãy lập tức đến cơ sở y tế cấp cứu. Để ngăn chặn sự cố này xảy ra, bạn nên chú ý đến việc chăm sóc răng miệng, chải răng một cách nhẹ nhàng và hạn chế ăn những món ăn quá dẻo hoặc cứng.
Bị dắt thức ăn vào dây cung mắc cài
Việc thức ăn bị dắt vào dây cung mắc cài là điều khó tránh khỏi trong quá trình niềng răng. Do đó, bạn cần phải vệ sinh răng miệng thật kỹ càng sau mỗi bữa ăn, trước khi đi ngủ và sau khi thức dậy. Điều này sẽ giúp bạn phòng ngừa các vấn đề liên quan đến sức khỏe răng miệng, chẳng hạn như sâu răng, viêm nướu hay viêm nha chu.
Xem đầy đủ: Hướng dẫn vệ sinh răng miệng khi niềng răng
Với những thông tin về các loại dây cung trong niềng răng chỉnh nha cũng như quá trình sử dụng dây cung trong niềng răng. Nha khoa Quốc tế Phú Hòa hi vọng bạn sẽ có một quá trình niềng răng an toàn, hiệu quả và tự tin nhé!
